Các trường phái yoga phổ biến khác nhau như thế nào?
Khi bắt đầu tìm hiểu về yoga, bạn có thể nhanh chóng bắt gặp rất nhiều cái tên như Hatha, Ashtanga, Iyengar, Sivananda, Vinyasa hay Yin Yoga. Dù đều được gọi chung là yoga, mỗi cách thực hành lại có nhịp độ, cấu trúc và trọng tâm khá khác nhau.
Có những phương pháp chú trọng vào việc giữ và khám phá từng tư thế. Có những phương pháp liên kết hơi thở với chuyển động liên tục. Một số hệ thống đề cao tính kỷ luật và sự lặp lại, trong khi những cách thực hành khác dành nhiều thời gian hơn cho sự tĩnh, thư giãn hay quan sát bên trong.
Không có một trường phái yoga nào tốt nhất cho tất cả mọi người. Cách thực hành phù hợp phụ thuộc vào thể trạng, kinh nghiệm vận động, tính cách và điều bạn đang tìm kiếm từ yoga. Hiểu những khác biệt cơ bản dưới đây có thể giúp bạn dễ dàng hơn khi lựa chọn lớp học.
Trường phái Hatha Yoga
Hatha là một trong những thuật ngữ quen thuộc nhất khi nhắc đến yoga, nhưng cũng là một trong những khái niệm dễ gây nhầm lẫn. Trong Sanskrit, Haṭha mang nghĩa gần với sự nỗ lực, sức lực hay sự dụng công. Trong lịch sử yoga, Hatha là một hệ thống thực hành rộng lớn liên quan đến cơ thể, hơi thở và năng lượng chứ không đơn thuần là một kiểu lớp chậm.
Tuy nhiên, trên lịch học của các yoga studio hiện đại, “Hatha Yoga” thường được dùng để mô tả những lớp có nhịp độ từ chậm đến vừa, trong đó người tập dành nhiều thời gian hơn cho từng tư thế. Thay vì liên tục chuyển động như trong Vinyasa, một lớp Hatha thường có những khoảng dừng để người tập quan sát cách đặt bàn chân, vị trí của hông, cột sống, vai và hơi thở.
Điều này giúp Hatha trở thành một lựa chọn khá dễ tiếp cận với người mới bởi bạn có thêm thời gian để nghe hướng dẫn và làm quen với các tư thế cơ bản. Tuy nhiên, Hatha không đồng nghĩa với “dễ”. Một lớp Hatha vẫn có thể đòi hỏi nhiều sức mạnh và khả năng kiểm soát khi các tư thế được giữ lâu hơn.
Hatha có thể phù hợp với bạn nếu: bạn muốn xây dựng nền tảng, thích tập kỹ từng tư thế hoặc không muốn một lớp có quá nhiều chuyển động liên tục.
Trường phái Ashtanga Yoga
Nếu Hatha cho phép giáo viên khá nhiều tự do trong cách xây dựng lớp, Ashtanga lại có một cấu trúc rõ ràng hơn nhiều. Tên Ashtanga có thể hiểu là “tám nhánh” của yoga. Trong phương pháp Ashtanga Yoga hiện đại, người tập thực hành các series với trình tự tư thế được thiết lập sẵn và lặp lại chúng trong thời gian dài.
Bạn không đến lớp để mỗi ngày khám phá một sequence hoàn toàn mới. Chính sự lặp lại là một phần quan trọng của phương pháp. Khi thực hành cùng một chuỗi qua nhiều tuần, nhiều tháng hoặc lâu hơn, bạn có thể nhận ra rất rõ cơ thể mình thay đổi như thế nào. Một tư thế từng khiến bạn mất nhiều sức có thể dần trở nên ổn định hơn. Hơi thở có thể đều hơn và những chuyển tiếp từng khó khăn cũng trở nên quen thuộc.
Ashtanga cũng kết nối khá chặt chẽ giữa hơi thở và chuyển động, vì vậy thực hành thường có nhịp độ liên tục và khá năng động. Đây là phương pháp đòi hỏi tính nhất quán, sức mạnh, sức bền và sự kiên trì. Vì thế, nó thường hấp dẫn những người thích một hệ thống rõ ràng và không ngại việc lặp lại.
Ashtanga có thể phù hợp với bạn nếu: bạn thích kỷ luật, cấu trúc cố định và muốn theo dõi sự tiến bộ của mình qua cùng một hệ thống thực hành.
Trường phái Iyengar Yoga
Iyengar Yoga được đặt theo tên B.K.S. Iyengar và nổi tiếng với sự chú trọng đặc biệt vào alignment, độ chính xác và cách cơ thể được sắp xếp trong từng tư thế. Trong một lớp Iyengar, bạn có thể dành khá nhiều thời gian chỉ để khám phá một số tư thế thay vì thực hiện một chuỗi dài.
Giáo viên có thể hướng dẫn rất chi tiết về cách đặt bàn chân, hướng của đầu gối, vị trí của xương chậu, cột sống hay vai. Những điều chỉnh nhỏ đôi khi tạo ra sự khác biệt lớn trong cảm giác và sự ổn định của tư thế.
Một đặc điểm dễ nhận thấy khác của Iyengar là việc sử dụng dụng cụ. Block, dây tập, chăn, bolster, ghế hoặc thậm chí tường có thể được sử dụng để giúp người tập tiếp cận một tư thế theo cách phù hợp hơn với cơ thể. Props không phải để “giúp người chưa đủ giỏi”. Chúng có thể giúp người tập hiểu rõ hướng của tư thế, tìm sự ổn định hoặc ở lại lâu hơn mà không tạo áp lực không cần thiết.
Iyengar có thể phù hợp với bạn nếu: bạn thích học kỹ về kỹ thuật, alignment và muốn hiểu sâu hơn về cách cơ thể hoạt động trong từng tư thế.
Trường phái Sivananda Yoga
Sivananda Yoga có cách tiếp cận rộng hơn việc chỉ tập asana. Phương pháp này được đặt theo Swami Sivananda và sau đó được Swami Vishnudevananda hệ thống hóa và phổ biến rộng rãi.
Một lớp Sivananda thường có cấu trúc khá nhất quán, kết hợp pranayama, các tư thế yoga và thư giãn. Thay vì liên tục chuyển từ tư thế này sang tư thế khác, người tập thường có những khoảng nghỉ rõ ràng để cơ thể trở lại trạng thái thư giãn trước khi tiếp tục.
Nhưng thực hành Sivananda không chỉ dừng lại ở những gì diễn ra trên thảm. Hệ thống này nhìn yoga theo hướng toàn diện hơn, với các yếu tố liên quan đến vận động phù hợp, hơi thở, thư giãn, chế độ sống, tư duy tích cực và thiền. Vì vậy, trải nghiệm Sivananda có thể khá khác so với một lớp yoga hiện đại chủ yếu hướng tới vận động thể chất.
Sivananda có thể phù hợp với bạn nếu: bạn muốn tìm hiểu yoga như một hệ thống thực hành và lối sống rộng hơn, thay vì chỉ xem yoga như một hình thức exercise.
Trường phái Vinyasa Yoga
Vinyasa là một trong những phong cách phổ biến nhất tại các yoga studio hiện nay. Điểm đặc trưng của Vinyasa là sự liên kết giữa hơi thở và chuyển động. Thay vì thực hiện từng tư thế hoàn toàn tách biệt, người tập di chuyển qua các sequence liên tục, thường được gọi là flow.
Khác với Ashtanga, Vinyasa không có một chuỗi tư thế cố định mà tất cả mọi người phải thực hành giống nhau. Giáo viên có thể xây dựng sequence theo chủ đề của từng buổi. Một lớp có thể tập trung vào sức mạnh chân, một lớp khác khám phá balance, hip opening, backbend hoặc một peak pose cụ thể.
Chính sự linh hoạt này khiến hai lớp Vinyasa có thể mang lại trải nghiệm hoàn toàn khác nhau. Một Vinyasa Flow có thể khá chậm và chú trọng kiểm soát. Một lớp khác có thể nhanh, mạnh và đòi hỏi nhiều thể lực. Vì vậy, khi mới tham gia, bạn nên đọc mô tả lớp thay vì mặc định rằng tất cả Vinyasa đều giống nhau.
Vinyasa có thể phù hợp với bạn nếu: bạn thích chuyển động liên tục, sự đa dạng và muốn kết hợp sức mạnh, linh hoạt, thăng bằng và hơi thở trong cùng một buổi tập.
Trường phái Yin Yoga
Yin Yoga khác khá rõ với các phong cách thiên về chuyển động như Vinyasa hay Ashtanga. Tên gọi “Yin” xuất phát từ khái niệm Yin–Yang, trong đó Yin thường gắn với tính tĩnh, chậm và hướng vào bên trong.
Trong một lớp Yin, phần lớn các tư thế được thực hiện ở trạng thái ngồi hoặc nằm và thường được giữ trong vài phút. Thay vì sử dụng nhiều sức mạnh cơ bắp để duy trì hình dạng, người tập được khuyến khích tìm một vị trí phù hợp và dành thời gian quan sát cảm giác của cơ thể.
Do ít chuyển động, Yin đôi khi bị hiểu nhầm là một loại yoga “dễ”. Thực tế, việc ở yên trong một tư thế trong thời gian dài có thể tạo ra một dạng thử thách hoàn toàn khác. Bạn cần học cách phân biệt giữa cảm giác kéo giãn có thể chấp nhận được và những tín hiệu cho thấy cơ thể cần điều chỉnh hoặc thoát thế. Yin thường được nhiều người kết hợp với những thực hành năng động hơn để tạo sự cân bằng trong lịch tập.
Yin có thể phù hợp với bạn nếu: bạn muốn một buổi tập có nhịp độ chậm, ít chuyển động hơn hoặc muốn dành nhiều thời gian cho sự tĩnh và cảm nhận cơ thể.
Vậy nên chọn phong cách yoga nào?
Nếu bạn mới bắt đầu, bạn không cần phải xác định ngay “mình là người tập Hatha” hay “mình chỉ tập Vinyasa”. Hãy xem các phong cách yoga như những cách khác nhau để khám phá cùng một cơ thể.
Bạn có thể thích Hatha khi muốn dành thời gian cho kỹ thuật, chọn Vinyasa khi muốn vận động nhiều hơn và tìm đến Yin vào những ngày cơ thể cần một nhịp độ khác. Có người yêu thích sự lặp lại và kỷ luật của Ashtanga, trong khi người khác lại thấy sự chi tiết của Iyengar phù hợp với mình hơn.
Nhu cầu cũng có thể thay đổi theo thời gian. Một phong cách phù hợp khi bạn mới tập chưa chắc là cách bạn muốn thực hành vài năm sau. Và ngay trong cùng một tuần, cơ thể cũng có thể cần những trải nghiệm khác nhau.
Quan trọng hơn tên gọi của trường phái là cách cơ thể và tinh thần của bạn phản ứng với việc thực hành. Bạn có cảm thấy được thử thách nhưng vẫn an toàn? Bạn có hiểu hơn về cơ thể mình? Bạn có muốn tiếp tục quay lại? Nếu câu trả lời là có, rất có thể bạn đang đi đúng hướng.
Thay vì cố gắng tìm “loại yoga tốt nhất”, hãy cho mình cơ hội trải nghiệm nhiều cách thực hành, quan sát sự khác biệt và dần tìm ra phong cách phù hợp với chính bạn.
Bình luận